Posted in Մայրենի, Uncategorized

Հիսուսի առակները

Հիսուսի առակները

Continue reading “Հիսուսի առակները”

Advertisements
Posted in Մայրենի, Uncategorized

Աղայանական օրեր…

Posted in Մայրենի, Uncategorized

Չարենցյան օրեր…

Չարենցի զգացմունքների աշխարհը. — հերթականությամբ կարդում ենք և վերլուծում.

  • Կարդալ Եղիշե Չարենցի «Ծիածան»  ժողովածուն: Անգիր — «Լուսամփոփի պես աղջիկ»:
  • Կարդալ Կապույտ-ի շարքը. բացատրել կապույտ գույնի խորհուրդը այս ժողովածուի մեջ: Ընտրել բանաստեղծություններից մեկը, վերլուծել՝ բնութագրել քնարական հերոսին, գտնել տրամադրությունը: Սովորել անգիր:

Արևից առաջ և ոսկուց առաջ —
Տրտո՛ւմ է այնքան.
Խմում է հոգին բաժակը երազ
Այդ կո՜ւյս տրտմության:

Արևից առաջ, երբ կապույտը` հեզ,
Սփրթնա՛ծ, գունա՛տ —
Հիվանդ աղջկա երազ է կարծես՝
Աղոտ, լուսակաթ:

Երբ աստղը՝ մի պահ դառնալով անտես
Վառվում է հանկարծ:
Երբ տիեզերքը աղոթք է կարծես՝
Հոգու մեջ հանգած:
Երբ դեռ ո՜չ մի ձայն չի՜ ընկնում հոգու
Բաժակի մեջ լուռ: —
Երբ որպես ուրու դեռ քնած ես դու
Կապույտում մաքուր:

Այս ժողովածուի մեջ  կապույտը հանգստությունն է, լռությունը, խաղաղությունը, ազատությունը, պարզությունը: Այս բանաստեղծության մեջ կարծում եմ, որ կապույտ գույնը ազնվությունն ու պարզությունն է նկարագրում: Քնարական հերոսը շատ խաղաղ և հանգիստ է երևում այս բանաստեղծությունում, քանի որ բանաստեղծությունը շատ հանգիստ և պարզ է: Տրամադրությունը բանաստեղծության հանգիստ ու լուռ է, այլ ոչ շատ առույգ, ավելի շատ երազկոտ է:

  • Կարդալ Ոսկի-ն շարքը. բացատրել ոսկեգույնի խորհուրդը այս ժողովածուի մեջ: Ընտրել բանաստեղծություններից մեկը, վերլուծել՝ բնութագրել քնարական հերոսին, գտնել տրամադրությունը: Սովորել անգիր:

Արևը — որպես մի ոսկի թիթեռ:
Իսկ երկինքը կա — ու կապույտ է դեռ:

Զնգում են թևերն` արնագույն ու վառ.
Այրվում է նա — ինչո՞ւ, ո՞ւմ համար:

Վառվում են, վառվում կապույտում անծիր
Թևերը նրա ու պսակը հիր:

Ու ճախրում է նա — մի ոսկի թիթեռ:
Իսկ երկինքը կա — ու կապույտ է դեռ…

Այս ժողովածուի մեջ կարծում եմ ոսկեգույնը պայծառ արևն էր և խորհուրդը լուսավորությունն ու պայծառությունն էր: Բանաստեղծության մեջ կարծում եմ ամպերն ու արևը բռնոցի էին խաղում և օրվա պահը մայրամուտ էր, քանի որ նկարագրվում է, թե ինչպես է արևը ճախրում, փախնում: Տրամադրությունը բանաստեղծության շատ վառ և լուսավոր է, ավելի խորհրդավոր: Կարծում եմ, որ քնարական հերոսը այս պահին շատ լուսավոր և խորհրդավոր տրամադրություն է ունեցել:

  • Կարդալ Մանուշակագույն-ի շարքը. բացատրել մանուշակագույնի խորհուրդը այս ժողովածուի մեջ: Ընտրել բանաստեղծություններից մեկը, վերլուծել՝ բնութագրել քնարական հերոսին, գտնել տրամադրությունը: Սովորել անգիր:

Կապույտից հետո և ոսկուց հետո,
Քո՜ւյր, փռվեց ահա իմ տրտմած հոգում,
Որպես երազում ապրած երեկո —
Մի խամրած մշուշ մանուշակագույն

Հիշում եմ հիմա, որ մի իրիկուն,
Ժպտալուց հետո, երբ ոսկի շղթան
Ընկավ ամոթխած գիրկը լռության —
Փռվեց քո դեմքին, իմ տրտմած հոգում
Մի խամրած մշուշ մանուշակագույն

Այս ժողովածուի մեջ մանուշակագույնի խորհուրդը մթնշաղն է, մթությունն է, մռայլությունն է: Բանաստեղծության տրամադրությունը շատ խորհդրավոր է և կարծում եմ, որ քնարական հերոսը այդ պահին մենակություն է զգացել, կամ էլ հիշողություններով է տարվել: Բանաստեղծության մեջ անընդհատ նշվում է, որ մշուշը մանուշակագույն է, ինչը խորհրդանշում է, որ մանուշակագույնը մթություն և խավար է:

Այս շարքը ինձ շատ դուր եկավ: Նրա մեջ հավաքված էին բանաստեղծություններ կապված թախծի, մենակության և կարոտի հետ: Քնարական հերոսը կարոտում էր ինչ-որ մեկին, մենակ էր և թախծում էր: Ավելի շատ մոլորային բանաստեղծություններ էին: Ես այս շարքը կասոցացնեմ մոխրագույն և սպիտակ գույների հետ:

Հիմա չգիտեմ, մոռացել եմ ես
Ճամփաները քո: Մշուշ ու թախիծ:
Մոռացել եմ ես, մոռացել է քեզ
Օրերի միգում կուրացած հոգիս:

Անցնում են, հոսում օրերը անծայր:
Ճամփորդների պես գնում են հեռու:
Հիշում եմ միայն, որ մի օր անցար
Օրերիս նման — ու ետ չես գալու:

Եվ գուցե մի օրմի վերջին գիշեր,
Երբ վերջին միգում աչքերս մարին —
Արթնանա հանկարծ անիմաստ մի սեր
Ու աստղը ժպտա մոխրացած քարին…

«Ողջակիզվող կրակ» ժողովածու

Այս շարքում ես զգացի, որ Չարենցը ափսոսում էր ու կարծես իր բանաստեղծությունների մեջ ինչ-որ վախ, զգուշություն տեսա: Նա անընդհատ կրկնում էր Մահ բառը: Կարծում եմ, որ քնարական հերոսը այստեղ զգացել է հիասթափություն, վախ, ափսոսանք: Նա երևի թե ինչ-որ բանից վախենում էր, Մահից, գուցե ափսոսում էր, կամ գուցե հիասթափվել էր ուղակի, չգիտեմ: Ես այս շարքում շատ մոլորվեցի, խառնվեցի, քանի որ տարբեր բաներ էին նկարագրում, սակայն ես նույն զգացումն էի զգում: Այս բանաստեղծությունների շարքը ես կներկեի միայն մոխրագույն գույնով, քանի որ ես մոխրագույն գույնը ասոցացնում եմ հիասթափության, թախծի, ափսոսանքի հետ:

Նո՜ւյնն է կարոտս հիմա՝ անսփոփ ու որբ.
Նո՜ւյնն է աշխարհը վառվող ու արևը բորբ:

Նույնն է երկինքը կապույտ ու լճակը ջինջ —
Եվ չի՜ փոխվել իմ սրտում, իմ հոգում — ոչինչ:

Նույնն է սերը` կրակված իմ սրտում հիմա՝
Նո՜ւյն կարոտը անսփոփ ու անունը — Մահ:

Առավոտ շարքում Չարենցի դրամադրությունը արևային է, կարծես արևածագ է նրա հոգում: Կարծես, թե նրա հոգում մթություն էր և հանկարծ մի լույս է բացվում, մի արևի շող: Իրիկուն շարքում նա ավելի մութ ու փակված էր, իսկ այստեղ փորձում է բացվել, լուսավորել իր կյանքը: Քնարական հերոսը փակվել էր իր մեջ, մտորում էր, իսկ այժմ ուզում է դուրս գալ և փորձել ավելի լուսավորել դարձնել կյանքը: Այս շարքը ես կներկեի դեղին և ոսկեգույն լույսերով, քանի որ նա լույս էր գտել իր մեջ, նրա տրամադրությունը բացվում էր:

Ճամփա եմ ընկել ես մենակ,
Քայլել եմ` դարե՛ր ու դարե՛ր:
Երգում է սիրտս մանուկ —
Փլչում են շենքերը քարե:

Հեռո՛ւ է տունս: — Հեռո՛ւ:
Ո՞ւր է, ինչո՞ւ է… Հիմա
Շուրջս գալարք է հրի.
Շուրջս մրրիկ է ու մահ:

Հողմը ոռնում է հեռուն.
Հուր է` թռչում է արագ:
Սիրտս տվե՛լ եմ հրին, —
Սի՜րտ իմ, կարոտ ու կրակ…

Գնում եմ: Ո՛ւր եմ… Ինչո՞ւ: —
Շուրջս գալարք է հրի:
Շուրջս քայլերգ է հնչում: —
Հեռո՛ւ է տունս, հեռո՛ւ

Այս շարքում շատ էին, գրեթե բոլորն էի գովերքող բանաստեղծությունները: Չարենցը գովերքում էր հայրենիքին, մարդկանց, աղջկան, իր սիրելի էակին: Քնարական հերոսի մեջ ոգևորում և ոգեշնչում տեսա: Նա կարծես ոգեշնչվել էր ինչ-որ բանից և գրում էր ամեն ուրախ բանի մասին, ամեն վառ և պայծառ բանի մասին: Նրա հոգում լուսավոր և պայծառ էր: Ես այս շարքը անվանեցի խառնաշփոթային ոգեշնչում: Այս շարքը ես կներկեի վառ գույներով, հատկապես դեղին գույնով:

Կան անտես հյուրեր: Գալիս են նրանք
Անխոս ու անձայն, լռության ծոցում:
Գալիս են, ապրում ու անցնում նրանք՝
Ոչ դուռ են բացում և ոչ դուռ գոցում:

Ո՜չ անուն ունեն, ո՜չ ստվեր, ո՜չ ձայն:
Գալիս են, ապրում և անցնում են լուռ:
Եվ ինլո՞ւ եկան, և ինչո՞ւ անցան —
Մենք չենք իմանում աշխարհում անդուռ:

Միայն մի անծայր ու խոր տխրություն
Երբ փռում է իր թևն ամենուրեք —
Զգում ենք հանկարծ կարոտով անհուն,
Որ մեկը անդարձ անցել է երեկ: